Wśród źródeł koncepcji Wielkiej szachownicy wymienia się głównie:
Koncepcję nawalną A. T. Mahana - podstawą potęgi jest marynarka wojenna i kontrola wybrzeży. Kładzie nacisk na tereny rdzeniowe Azji;
teorię Halforda Mackindera - uważał, że era potęgi morskiej minęła. Kluczowym obszarem jest Heartland, na który składają się obszary Azji Środkowo-Wschodniej, do których wrotami są tereny Europy Środkowo-Wschodniej;
teorię Nicholasa Spykmana, który twierdził, że najważniejszy jest tzw. Rimland - wybrzeża Eurazji. Stanowią one bufor pomiędzy mocarstwami lądowymi i morskimi.
Powierzchnia kuli ziemskiej to pole gry - szachownica. W rozgrywce uczestniczą gracze o różnym statusie[1]:
Stany Zjednoczone - jedyny globalny hegemon (supermocarstwo);
Aktywni globalni gracze na szachownicy - państwa, które ze względu na swoją potęgę mogą i chcą przekształcać istniejący ład geopolityczny w stopniu oddziałującym na politykę Stanów Zjednoczonych. Prowadzą one zaangażowaną, wielowymiarową politykę, śmiało artykułują swoje cele, angażują się ideologicznie. Należą do nich Francja,Niemcy, Rosja, Chiny, Indie;
Państwa bardzo ważne, ale nieaktywne na arenie międzynarodowej: Wielka Brytania, Japonia, Indonezja;
Państwa krytycznie istotne geopolitycznie - tzw. sworznie (geopolitical pivots): Ukraina, Azerbejdżan, Korea Południowa, Turcja, Iran. O ich statusie decyduje położenie geograficzne oraz zasoby surowców;
W pewnych sytuacjach sworzniami okazują się być także Afganistan (głównie ze względu na swoje położenie) i Uzbekistan (stosunkowo jednolity etnicznie, bogaty w surowce naturalne, oddzielony od bezpośredniego wpływu Rosji).
Zobacz też[edytuj | edytuj kod]
Heartland
Rimland
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz